W sercu zabytkowego parku przy pałacu Lubomirskich w Przeworsku rośnie drzewo, które ma już ponad 320 lat. Lipa Sobieskiego to nie tylko najstarszy okaz w całym zespole parkowym – to żywy pomnik historii, który według legendy został zasadzony przez samego króla Jana III Sobieskiego. Drzewo ma prawie 7 metrów obwodu i 19 metrów wysokości, a jego rozłożysta korona tworzy naturalny baldachim nad fragmentem parku.
W 2026 roku lipa ta zdobyła tytuł Drzewa Roku w ogólnopolskim konkursie organizowanym przez Klub Gaja, pokonując 15 innych kandydatów z całej Polski i zdobywając blisko 4 tysiące głosów internautów.
- najstarsze drzewo w parku
- historia związana z królem Sobieskim
- status pomnika przyrody
- rzeźba księcia Lubomirskiego
- piękne tło do fotografii
Legenda o królewskim sadzonku
Historia lipy sięga końca XVII wieku. Według lokalnej tradycji drzewo miało zostać posadzone własnoręcznie przez króla Jana III Sobieskiego podczas jego wizyty w Przeworsku. Czy to prawda? Pewne jest, że monarcha rzeczywiście przebywał w tym mieście w 1687 roku – reszta pozostaje w sferze legend, które przez stulecia przekazywano sobie z pokolenia na pokolenie.
Prawdę zna tylko sama lipa. I może popiersie króla, które stoi nieopodal na kamiennym cokole, jakby pilnując swojego dziedzictwa.
Drzewo przez wieki było świadkiem życia arystokratycznej rodziny Lubomirskich, właścicieli pałacu i całego majątku. W cieniu rozłożystych konarów spędzali czas książęta i ich goście, prowadzili rozmowy, odpoczywali podczas letnich upałów. Lipa widziała pokolenia tej samej rodziny, zmiany polityczne, wojny i spokojniejsze czasy.
Obwód pnia lipy wynosi obecnie 692 centymetry. Od 1994 roku drzewo ma status pomnika przyrody, co oznacza szczególną ochronę prawną tego naturalnego zabytku.
Książę na ławeczce – niezwykłe sąsiedztwo
Przy pniu lipy stoi ławka, na której zasiada brązowa rzeźba przedstawiająca księcia Andrzeja Lubomirskiego – ostatniego właściciela pałacu z tej słynnej rodziny. Postać wykonana w brązie siedzi tu jakby w zadumie, obserwując park i wspominając dawne czasy. To miejsce chętnie fotografują odwiedzający – zestawienie potężnego drzewa i samotnej postaci na ławce ma w sobie coś melancholijnego i poetyckiego zarazem.
Rzeźba powstała stosunkowo niedawno, ale już stała się nieodłącznym elementem tego zakątka parku. Trudno wyobrazić sobie lipę bez księcia i księcia bez lipy.
Symbol muzeum i miasta
Lipa Sobieskiego to najczęściej fotografowane drzewo w całym zespole parkowym. Nic dziwnego – jej monumentalne rozmiary, rozłożysta korona i historyczny bagaż sprawiają, że przyciąga uwagę zarówno turystów, jak i mieszkańców Przeworska. Muzeum działające w pałacu Lubomirskich doceniło wyjątkowość tego drzewa i umieściło jego wizerunek w swoim nowym logo.
To właśnie Muzeum w Przeworsku – Zespół Pałacowo-Parkowy zgłosiło lipę do konkursu Drzewo Roku. Mobilizacja była ogromna, głosowali nie tylko mieszkańcy miasta, ale całego Podkarpacia. Lipa była jedynym drzewem z województwa podkarpackiego w finale, co dodatkowo zjednoczyło region wokół tej inicjatywy.
Park pełen pomników przyrody
Lipa Sobieskiego nie jest jedynym cennym drzewem w przeworskim parku. Cały zespół parkowy przy pałacu Lubomirskich to prawdziwa skarbnica – rośnie tu blisko 80 pomników przyrody. Są wśród nich inne stare lipy, dęby, jesiony i egzotyczne gatunki sprowadzone przez dawnych właścicieli z różnych stron świata.
Spacer alejkami parku to podróż przez botaniczną historię. Niektóre drzewa pamiętają czasy sprzed dwustu, trzystu lat. Park zachował swój zabytkowy układ – główne aleje, boczne ścieżki, starannie zaplanowane widoki. Warto przeznaczyć na zwiedzanie przynajmniej godzinę, żeby spokojnie obejrzeć nie tylko lipę, ale i pozostałe zakątki tego miejsca.
W całym zespole parkowym w Przeworsku znajduje się blisko 80 pomników przyrody – Lipa Sobieskiego jest najstarszym i najbardziej rozpoznawalnym z nich.
Dla kogo to miejsce?
Lipa Sobieskiego i otaczający ją park to miejsce dla każdego. Rodziny z dziećmi mogą spacerować alejkami, szukać największych drzew, urządzać pikniki na trawie. Miłośnicy historii znajdą tu ślady arystokratycznej przeszłości – zarówno w postaci samego pałacu, jak i elementów dawnej architektury parkowej.
Fotografowie docenią malowniczość tego zakątka – szczególnie w różnych porach roku. Wiosną, gdy lipa zakwita i otaczają ją intensywne zapachy, latem w pełni zieleni, jesienią w złotych barwach liści, zimą pokryta śniegiem. Każda pora ma swój urok.
To także dobre miejsce na chwilę wytchnienia podczas zwiedzania Przeworska. Można usiąść na ławce (niekoniecznie tej z księciem), odpocząć w cieniu konarów i po prostu być.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć i co warto wiedzieć
Lipa Sobieskiego znajduje się na terenie Zespołu Pałacowo-Parkowego w Przeworsku, który mieści się przy ulicy Jagiellońskiej. Park jest częścią kompleksu muzealnego, ale dostęp do niego jest bezpłatny – można swobodnie spacerować alejkami i oglądać drzewa.
Godziny otwarcia: Park jest dostępny codziennie w godzinach otwarcia muzeum. Warto sprawdzić aktualne godziny na stronie Muzeum w Przeworsku, ponieważ mogą się różnić w zależności od sezonu.
Ceny: Wstęp do parku jest bezpłatny. Jeśli chcesz zwiedzić również wnętrza pałacu i wystawy muzeum, obowiązują standardowe bilety wstępne – normalny około 10-15 zł, ulgowy około 7-10 zł (ceny orientacyjne, warto sprawdzić aktualne na miejscu lub na stronie muzeum).
Jak dojechać: Przeworsk leży w województwie podkarpackim, około 20 km na wschód od Jarosławia i 40 km od Rzeszowa. Dojazd samochodem z Rzeszowa zajmuje około 40 minut drogą krajową nr 4, następnie drogą wojewódzką. W mieście bez problemu można zaparkować w pobliżu zespołu pałacowo-parkowego – parking znajduje się przy ulicy Jagiellońskiej.
Komunikacją publiczną można dojechać autobusami z Rzeszowa lub Jarosławia – przystanek znajduje się w centrum miasta, stamtąd około 10 minut spacerem do pałacu.
Ile czasu przeznaczyć: Samo obejrzenie Lipy Sobieskiego to kwestia 15-20 minut, ale warto zarezerwować przynajmniej godzinę na spacer po całym parku. Jeśli planujesz również zwiedzanie pałacu i wystaw muzealnych, przewiduj 2-3 godziny.
Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy: Przeworsk to miasto z bogatą historią. Oprócz zespołu pałacowo-parkowego można zwiedzić zabytkowy rynek, synagogę, kościoły i pozostałości dawnych fortyfikacji. W promieniu 30 km znajduje się również Jarosław z jego renesansowym centrum i podziemnymi trasami turystycznymi.
Lipa Sobieskiego zdobyła tytuł Drzewa Roku 2026 w Polsce i będzie reprezentować nasz kraj w konkursie Europejskie Drzewo Roku. To pierwsze takie wyróżnienie dla drzewa z Podkarpacia.
Czy warto wybrać się do Przeworska specjalnie, żeby zobaczyć to drzewo? Jeśli planujesz wycieczkę po Podkarpaciu i interesuje Cię historia, architektura parkowa lub po prostu lubisz stare drzewa – zdecydowanie tak. To miejsce ma w sobie spokój i autentyczność, których nie da się podrobić. Lipa stoi tu od ponad trzech stuleci i pewnie postoi jeszcze kolejne – warto zobaczyć ją na własne oczy.