W niewielkim mieście Przeworsk, w południowo-wschodniej Polsce, stoi pałac który przez niemal dwa stulecia był prywatnym muzeum jednej z najpotężniejszych rodzin arystokratycznych w Polsce. Dziś Zespół Pałacowo-Parkowy w Przeworsku funkcjonuje jako muzeum dostępne dla zwiedzających, oferując możliwość zobaczenia autentycznych wnętrz pałacowych z XIX wieku oraz spacer po rozległym parku w stylu angielskim. To miejsce dla tych, którzy chcą zobaczyć jak wyglądało życie polskiej arystokracji, ale też poznać historię regionu.
Pałac powstał na fundamentach XVII-wiecznego dworu obronnego. Grube mury i sklepienia kolebkowe w salach parteru przypominają o czasach, gdy siedziba dziedziców musiała chronić przed napadami tatarskimi i tureckimi.
- autentyczne wnętrza z XIX wieku
- rozległy angielski park
- bogata historia rodziny Lubomirskich
- kolekcje sztuki i muzealia
- idealne miejsce na relaks i spacery
Historia pałacu Lubomirskich w Przeworsku
Budowę obecnego pałacu zainicjowała Izabela z Czartoryskich Lubomirska, słynna pani na Łańcucie, która w ten sposób zapewniła rezydencję swojemu wychowankowi i przybranym synowi Henrykowi Lubomirskiemu. Pałac powstał na przełomie XVIII i XIX wieku, a jego wnętrza zdobiły sztukaterie Fryderyka Baumana i kominki według projektu Christiana Piotra Aignera.
Henryk Lubomirski przekształcił pałac w prywatne muzeum o znaczeniu europejskim. Zgromadził tam kolekcję obrazów, rzeźb, słynną zbrojownię przeworską, bibliotekę oraz ponad 5 tysięcy monet i medali. Jako kurator Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, znaczną część swoich zbiorów – w tym rysunki Rembrandta i Dürera – przekazał tej instytucji.
W pałacu gościli wybitni artyści i pisarze XIX wieku, m.in. francuski powieściopisarz Honoré de Balzac oraz poeta Zygmunt Krasiński, przyjaciel Jerzego Lubomirskiego.
Losy pałacu nie były łatwe. W latach 1869-1870 większość muzealiów przeworskich trafiła do Muzeum Lubomirskich we Lwowie. Po II wojnie światowej Rosjanie wywieźli pozostałe cenne przedmioty, a w 1948 roku ponad 300 najcenniejszych eksponatów przejął Muzeum w Łańcucie. Przez lata powojenne budynek służył różnym urzędom i instytucjom, dopiero w latach 70. XX wieku przeprowadzono remont i przywrócono mu funkcje muzealne.
Co można zobaczyć w pałacu
Na parterze znajduje się ekspozycja poświęcona dziejom Przeworska i regionu. Można tam poznać wielowiekową historię miasta i okolicznych terenów, zobaczyć eksponaty związane z kulturą materialną Podkarpacia.
Prawdziwą atrakcją jest jednak pierwsze piętro, gdzie odtworzono wnętrza pałacowe z czasów świetności rezydencji. Umeblowano i wyposażono osiem pomieszczeń: salę balową, jadalnię, salon różowy, buduar księżnej, gabinet księcia, sypialnię, łazienkę oraz kredens-kuchnię podręczną. Do tego dochodzi hall reprezentacyjny.
Ekspozycja stara się pokazać artystyczne i kulturalne zainteresowania rodziny Lubomirskich. Meble, dzieła sztuki i przedmioty codziennego użytku pozwalają wyobrazić sobie, jak funkcjonowała arystokratyczna rezydencja w XIX wieku. To nie są puste sale z kilkoma eksponatami – wnętrza są kompletnie urządzone, jakby właściciele mieli za chwilę wrócić.
Park w stylu angielskim
Pałac otacza rozległy park, który w XVIII wieku zakładano jako regularny ogród francuski. W połowie XIX wieku, dzięki osobistemu zaangażowaniu Teresy i Henryka Lubomirskich, przekształcono go w park krajobrazowy w stylu angielskiego klasycyzmu.
Najstarsze drzewostan parku to pozostałości dawnych szpalerów – lip, kasztanowców i grabów, które kiedyś przedzielały regularne kwatery warzywne ogrodu włoskiego. Spacer po parku to przyjemny dodatek do zwiedzania pałacu, zwłaszcza w ciepłe dni.
Miejscowa legenda mówi o podziemnym korytarzu łączącym pałac z klasztorem Bernardynów w mieście. System sklepionych piwnic wybiegających w głąb parku rzeczywiście istnieje i zachował się do dziś.
Na terenie zespołu pałacowo-parkowego znajduje się też oranżeria i inne budynki historyczne. Całość tworzy spójny kompleks architektoniczny, wpisany do Kanonu Krajoznawczego Polski.
Galeria Magnez i wystawy czasowe
Oprócz stałych ekspozycji, muzeum prowadzi Galerię „Magnez”, gdzie organizowane są wystawy czasowe. Galeria jest otwarta codziennie w godzinach pracy muzeum. Dla każdej wystawy czasowej ustalana jest osobna cena biletu.
Dla kogo to miejsce
Muzeum w Przeworsku to dobry wybór dla miłośników historii i sztuki, ale nie tylko. Odtworzone wnętrza pałacowe są na tyle kompletne i ciekawe, że zainteresują też osoby, które zwykle nie przepadają za muzeami. Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie – sala balowa, zbrojownia i opowieści o podziemnych korytarzach potrafią rozbudzić wyobraźnię.
Muzeum oferuje lekcje muzealne dla grup szkolnych i przedszkolnych, co czyni je atrakcyjnym miejscem edukacyjnym. Nie jest to jednak miejsce z interaktywnymi instalacjami czy multimediami – raczej tradycyjne muzeum z naciskiem na autentyzm i historię.
Informacje praktyczne – godziny otwarcia i ceny biletów
Godziny otwarcia:
- Poniedziałek: 11:00-15:30
- Wtorek-piątek: 10:00-18:00 (od 1 maja do 30 września)
- Wtorek-piątek: 10:00-15:30 (od 1 października do 30 kwietnia)
- Soboty i niedziele: 10:00-14:00
Ceny biletów:
- Dzieci i młodzież do 18. roku życia z Kartą Dużej Rodziny: 1 zł
- Rodzice z Kartą Dużej Rodziny: bilet ulgowy
- Lekcje muzealne: 12 zł (szkoły), 10 zł (przedszkola)
- Wystawy czasowe: cena ustalana indywidualnie
Bilety można kupić w Kordegardzie przy bramie głównej, gdzie dostępne są również wydawnictwa i pamiątki.
Jak dojechać: Muzeum znajduje się przy ul. Park 2 w Przeworsku (kod pocztowy 37-200). Przeworsk leży około 20 km na wschód od Jarosławia i 50 km od Rzeszowa. Dojazd samochodem jest najwygodniejszy, w mieście nie ma problemów z parkowaniem.
Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzanie pałacu i spacer po parku warto zarezerwować 1,5-2 godziny. Jeśli planuje się również wizytę w Galerii Magnez lub udział w lekcji muzealnej, lepiej przeznaczyć 2-3 godziny.
Kontakt: tel. 16 628 44 04, e-mail: [email protected]